Roadtrip Bosnië 2026 # Dag 8

Dag 8 # vrijdag 28 augustus. Ons laatste dagje in Sarajevo

Vandaag weer vroeg wakker en dat komt goed uit want we willen een dagje Sarajevo doen. En wat staat er dan op de planning, we willen sowieso naar de oude bobsleeën, ook van de Olympische spelen van 1984, we willen volgens heel tiktok en insta de lekkerste Burec eten bij SAC, Herman wil echte Bosnische koffie drinkenen natuurlijk willen we Sarajevo zien en dan met een gids zodat we ook alle highlights zien, de brug waar Frans Ferdinant is vermoord, de rode rozen van Sarajevo, misschien de moskeeën etc. Maar we weten ook dat de tour in de middag om 15.00 uur begint en wat we ook weten, het wordt 39 graden vandaag en dan hebben we het nog niet over de gevoels temperatuur. Maarja het is onze laatste dag hier dus gaan met die banaan.

We gaan met de tram lijn 3 naar het centrum, deze stopt 5 minuten lopen van ons appartement af en gaat in één rechte lijn naar het oude centrum toe. Met ca, 35 minuten afhankelijk van de drukte  brengt hij ons op plaats van bestemming en dat voor 2.20 KM per persoon. Wij kunnen wel wennen aan deze prijzen. We hebben besloten om eerst naar de oude bobsleebaan te gaan want dat is het meeste sjouwen zonder terrasjes op de route en het gaat zo warm worden. De kabelbaan gaat open om 9.00 uur dus willen we rond 8.00 uur in de tram zitten. Lijn 3 is de drukste lijn en elke 5 a 10 minuten stopt er wel een tram. Het is nu al goed warm en bijna geen ventilatie in de tram. Het is echt wel druk en vaak zat hij ook goed vol. Gelukkg hadden wij en zit plekje. We wilden uitstappen op het eind punt "Baščaršij", deze halte ligt direct bij de ingang van het historische oude stadscentrum maar opeens ziet Herman de kabelbaan dus wij er snel uit anders moeten we dat hele stuk terug lopen. Je moet vanuit het centrum eerst een stuk omhoog lopen om de kabelbaan te kunnen pakken om boven bij de bobsleebaan te komen. Dit gaat best wel erg omhoog en we hebben onderweg maar vast flesjes water gekocht.  Onderweg naar boven stond ook nog een automaat met magneetje van de Olympische Winterspelen in 1984, dat is ook een manier om ze te verkopen, er waren er best veel uit dus het werkt blijkbaar. Op het laatst nog even de trappen op lopen en dan ben je al half dood voordat de echte tocht nog moet beginnen,. Het is 09,15 uur en al 26 graden als we de kabelbaan instappen. We moesten 30 KM per persoon betalen voor een retour ticket. Het is nog mooi rustig, hopelijk is het boven ook nog rustig zodat we mooi kunnen filmen en dronen zonder zoveel mensen. In de gesloten bak van de kabelbaan is het bloedje heet, het zweet breekt ons aan alle kanten uit en de zon staat er vol op, dit is niet gezond. Ik kijk even rond en volgens mij kun je helemaal bovenin de cabine klepjes open schuiven maar volgens Herman kan dat niet want er zitten schroeven in ziet hij, ok kan ik ze dan misschien open klappen ? Nee natuurlijk, niet, ik moet gewoon rustig blijven zitten. Mijn hoofd is ondertussen al rood aangelopen en het zweet loopt met straaltjes over mijn rug. Voor diegene die het niet weten, Herman heeft hoogtevrees en vind kabelbanen echt vreselijk. Hij zit doodstil en ik moet dat dus ook want anders kan de cabine wel eens naar beneden vallen. Misschien heeft hij wel gelijk en kan het echt niet open. Het uitzicht is ondertussen prachtig, we zijn zo gaan zitten dat we naar de berg opkijken de terug weg gaan we het andersom doen. Ik ben blij dat we boven zijn en eruit kunnen, het is hier net een sauna,en ik vind de sauna vreselijk. Er staat een man boven die heeft ondertussen alle cabines schoongespoten en wat doet deze man nog meer, tja hij opent alle klepjes die bovenin zitten en hij moest wel lachen toen ik hem een duimpje gaf, mijn rode hoofd kan hem niet ontgaan zijn. En lijkt Herman nu op Chat, ook verkeede info ?? Maar goed er is nu frisse lucht, heerlijk. Wel warme lucht naar goed, het gaat nog veel warmer worden dus laten we maar snel starten.

We lopen naar het begin van de bobsleebaan, wat een mooie plek is dit ook weer. Onderweg is er nog een uitkijkpunt over Sarajevo, in ieder geval over een deel want de omgeving van ons appartement kunnen we vanaf hier niet zien. Maar deze plek heeft natuurlijk ook een behoorlijke geschiedenis en dan heb ik, het niet over de Olympische Winterspelen van 1984, het heeft ook nog een andere geschiedenis. Het had namelijk een grote rol tijdens de oorlog van 1992-1995

Bobsleebaan tijdens de oorlog

Toen de belegering van Sarajevo begon, veranderde de berg Trebević in een frontlinie. Servische troepen gebruikten de betonnen bobsleebaan als beschutting, schuilplaats en artilleriepositie. De baan liep zware schade op door gevechten en is nog vol littekens van kogels. 

Waarom de bobsleebaan de perfecte sniperlocatie was

Strategische hoogte: De berg Trebević ligt direct aan de zuidrand van Sarajevo. Vanaf de bobsleebaan hadden sluipschutters een vogelperspectief op de dichtbevolkte wijken in het dal en op vitale wegen.

Kant-en-klare betonnen bunker: De bobsleebaan is gemaakt van dik, gewapend beton. Voor militairen werkte de kronkelende baan als een perfecte, kilometerslange loopgraaf die uitstekende dekking bood tegen mortieren en tegenvuur vanuit de stad.

Schietgaten (Murder Holes): De troepen boorden en hakten specifieke gaten in de betonnen bochten. Sluipschutters staken hun geweerlopen door deze gaten om burgers en verdedigers in de stad onder vuur te nemen, terwijl ze zelf nagenoeg onzichtbaar en beschermd bleven.

De impact op de stad beneden

Terreur op straat: De sluipschutters vanaf de berg maakten de straten in de vallei levensgevaarlijk. Burgers die water gingen halen, naar de markt liepen of probeerden over te steken, waren continu doelwit.

Psychologische oorlogsvoering: Het constante gevaar van een onzichtbare kogel vanaf de omliggende bergen (waaronder Trebević) hield de inwoners van Sarajevo jarenlang in een permanente staat van angst.

Wat zie je er vandaag de dag nog van?

Oorlogssporen: Hoewel de baan nu grotendeels is overwoekerd en bedekt met graffiti, zijn de littekens zichtbaar. Je kunt de geboorde sniper-gaten, kogelinslagen en granaatscherven nog altijd in het beton zien zitten.

Mijnenveld: Direct rondom de bobsleebaan liggen (ondanks intensieve opruimwerkzaamheden) in de bossen soms nog steeds landmijnen. Bezoekers wordt daarom altijd strikt geadviseerd om op het beton van de baan of op de gemarkeerde paden te blijven.

Wij zijn dus netjes op de baan en het pad ernaast gebleven, ik heb ook nergens een bordje zien staan dat er nog landmijnen liggen maar het is ook een heel groot gebied. De baan is 1,3 kilometer lang en we hebben hem helemaal tot de finisch gelopen. De graffiti is heel mooi op een paar free palenstina opmerking na. Echte kunstenaars, we kwamen ook nog een stukje Cambuur tegen en Feyenoord. En wij hadden ook nog een stukje gemaakt want ergens stond H + I, ik weet eigenlijk niet meer wat er verder bij stond, maar er is ook zoveel te zien. Ook indrukwekkend hoe hoog sommige bochten zijn.

Even wat weerenswaardig heden over de baan;

Tijdens de Olympische Winterspelen van 1984 raasden de bobsleeën met topsnelheden van meer dan 130 tot wel 150 kilometer per uur over de baan. De buitenwanden in de scherpste, steilste bochten zijn ongeveer 4 meter hoog. Professionele atleten haalden snelheden tussen de 100 en 150 km/u, afhankelijk van het type slede (bob of rodelen).

De baan telt in totaal 13 officiële bochten. De baan staat bekend om zijn complexe, dubbele 'S-bochten' (bocht 5, 6 en 7) en de snelle, technische 'Omega'- en 'Labyrint'-bochten in het onderste segment. 

De start lag op 1.108 meter boven zeeniveau en de finish op 982 meter. De totale verticale daling van start tot finish is 126 meter.

Over de totale lengte van 1.300 meter (voor bobslee) heeft de baan een gemiddeld dalingspercentage van 10%. Dit maakte het destijds een van de steilste en snelste banen ter wereld. 

Dan weten jullie wat wij gelopen hebben. De heenweg door de baan naar beneden dat was natuurlijk een makkie maar dan moet je nog weer terug dus langs het pad weer omhoog. Dit was weer een behoorlijke klim in deze hitte. Ik ben op de terugweg ook even een paar keer gaan zitten om bij te komen. Dat we nog niks gegeten hadden hielp ook niet echt mee. Je kunt ook helemaal te voet naar beneden maar dit moet erger zijn dan weer omhoog naar de kabelbaan te gaan. Toen we boven waren maar eerst weer ff een flesje water gehaald. Het was ook stom dat we niks mee hadden genomen voor onderweg. Boven nog even weer gezeten voor we weer met de kabelbaan naar beneden gingen. De klepjes stonden open voor de frisse lucht van de cabines en het was goed te doen nu. Beneden aangekomen zijn we richting het oude centrum gelopen.

Nu eerst opzoek naar de bekende SAC om daar Burek te gaan eten met yoghurt. We lopen door de kleine sfeervolle straatjes er naar toe, maar wat is het druk, echt niet leuk meer en wat is het warm. SAC is maar een heel klein restaurant met buiten een aantal tafels, waarvan er 3 vrij zijn maar deze staan palen in de zon dus die slaan we maar even over. Binnen is een kleine balie en deze staat aan de ene kant vol met mensen die willen afhalen of vragen om een plekje. Aan de andere kant staat veel personeel. Binnen zijn er ook nog 5 tafeltjes waarvan er ééntje vrij is. Ook binnen is het warm, nou ja heet maar goed we moeten toch echt deze burec proeven. Vanaf achter de balie wordt gevraagd of wij vlees willen ehh ja want die vinden wij toch het lekkerste, Binnen denk ik 2 minuten staat het ook al op tafel. Ehh we wilden eigenlijk ook 2x een cola en wat yoghurt erbij, dus maar even vragen bij de balie. Achter mij staat een grote koelkast en daar kon ik de yoghurt uit pakken, de cola was op. Wat gaat hier alles snel, ondertussen zitten aan alle 4 de tafeltjes al weer nieuwe gasten en sommigen hebben zelfs ook al eten. Ik denk dat ze hier een uitstekende tafelbezetting hebben want zodra mensen het op hebben, gaan ze ook weg en zit de volgende er al weer. We snappen ook wel dat mensen snel weer weg gaan want het zweet loopt langs heel je lichaam zo warm is het binnen.  De burec was zeker veel beter dan we in Jajce gehad hebben maar hij kan toch niet op tegen die van kapitan Teo daar zat veel meer smaak aan. Dus voor ons is SAC geen nummer één. Daarna snel weer naar buiten en op een terras in de schaduw neergeplofd. Daarna nog heel even rondgelopen en een ijsje gekocht. Bij de moskee was nog een dienst, buiten en binnen zat het vol met mannen en ook bij de moskee voor vrouwendingetjes ernaast zit,  zat het helemaal vol. Dat al die mensen daar midden op de dag tijd voor hebben. Het was wel even mooi om te zien. Je mocht er wel heen lopen maar moest wel je schouders bedekt hebben. Maar wij gaan lekker naar ons appartement om in het zwembadcte gaan liggen want het gewoon niet grappig. Opweg naar de tram nog even weer een terrasje gepakt want Herman wilde nog een Bosnische koffie drinken. Hij vond de koffie wel kijker maar dan wel zonder de suiker en Turks fruit.

Daarna weer de tram in om 45 minuten later weer uit te stappen, wat is het weer heet in dat ding. Ik zou echt gek worden als chauffeur, dat ding stopt echt om de paar minuten. Of er is een station of er is een stoplicht of iemand staat gewoon even stil op de trambaan. En wij willen er alleen maar uit en het zwembad in. Dat hebben we dus ook direct gedaan toen we terug waren. Het water is fris maar heel heerlijk met dit weer, zelfs Herman is er 3x in geweest. In de avond hebben we gegeten bij Bistro Fijaker deze ligt in de wijk Ilidza waar we eerst het andere appartement zouden hebben, deze wijk is gewoon een stad opzich met veel winkels en horeca. Bistro Fijaker ligt tegen het park Vrelo bosne aan. Het is een mooi restaurant met een ruime tuin, je kunt hier echt mooi zitten en ook het eten smaakte goed wij hebben een fleisch platte besteld voor 2 personen. Ze praten hier overal meer Duits dan Engels.

Er is echt nog wel meer te ontdekken in Sarajevo maar wij moeten morgen al weer weg, ondertussen is het ook al weer donker aan het worden vanaf ca. 20.00 uur. Toen wij bij het appartement aan kwamen zat Muharem ons op te wachten en vroeg of alles naar wens was geweest en of wij misschien hog even een goede recensie willen achter laten, ja natuurlijk want MB apartmani Sarajevo is een superplek en een aanrader voor iedereen die deze kant op wil. Ook als je met het vliegtuig gaat want het vliegveld is vlak bij en de tram stopt er praktisch voor de deur en het heeft ook nog eens een mooi zwembad waar je evt, ook nog kunt bbq en. Wij gaan de boel weer inpakken en de reis voor morgen weer doornemen want we gaan naar Sutjeska national park en zoals ik heb kunnen lezen wordt dit echt weer een hele mooie route. We gaan het zien.