Roadtrip Bosnië 2026 # Dag 10

Dag 10 # zondag 30 augustus. We gaan wat uitzichtpunten bekijken en naar het oorlogs monument van Tjentiste en dan ....

We lagen gisteren al optijd te slapen en vanmorgen om 5.45 uur waren we weer wakker doordat het licht door de kieren en gordijnen schijnt. We hebben beiden lekker geslapen, heerlijk die rust. We hebben de gordijnen open gedaan en hebben een prachtig uitzicht op de berg voor ons. Tegen 6.15 uur begint de zon te schijnen en die staat precies op de top van de berg, dat is nog eens wakker worden. We gaan ervan uit "lees aanname" dat het ontbijt elke ochtend gebracht wordt en aangezien hij vannacht pas is thuis gekomen zal hij nog wel niet direct voor de deur staan. Dus blijven we nog even lekker liggen. Tegen 7.00 uur toch maar een poging gedaan om eruit te komen want hij zal zo wel komen. Om 8.00 uur is het ook nog rustig in de tent naast ons, we hebben gisteravond laat nog buren gekregen, maar nog steeds geen ontbijt. Om 9.00 uur worden we wel een beetje ongeduldig, niet omdat we honger hebben maar we hadden al zoveel kunnen doen voordat het weer warm wordt. Om 9.15 heb ik zijn app maar geopend en daar stond wel een bericht dat we bij zijn property konden ontbijten. Ja aannames zijn dodelijk blijkt wel weer want we moesten dus naar zijn verblijf. Maarja waar zit dat verblijf ? Dus maar even geappt hoe laat we konden ontbijten en waar ?  Hij stuurde een accommodatie door via Booking.com. Deze zat beneden aan de straat, dus wij de auto in en naar beneden gereden over de mooie straat vol hobbels, kuilen en gaten maar dat gaat al steeds beter. Het grappige is dat de plek waar wij gisteren hebben proberen te bellen vlak naast zijn huis ligt, wat een toeval. Hij heeft een omheind stuk grond direct aan de straat met daarop 2 gebouwen waarvan 1 ook allemaal appartementen zijn. Villa's Tjentiste heet het. Er is een buitenkeuken en een aantal grote picknick tafels gedekt en wel en een menu kaart. Aan de ene kant allemaal ontbijt, het duurste wat erop staat is 6 KM maar bij ons zit het erbij in. Er ligt ook nog een zwembad en een aantal speeltoestellen ernaast. We krijgen een warm welkom en nog een keer excuses dat hij er niet was gisteren en niet direct de telefoon oppakte. Hij was bij een brand in een generator. Later op dag bedachten we ons ook dat dat de stroom storing bij het restaurant moet zijn geweest en nog veel later beseften we ook dat we daarom geen stroom in de tent hadden, dan is dat ook weer opgelost haha. We konden kiezen van de kaart wat we wilden hebben, ik heb een tosti besteld en Herman roerei met spek, brood, boter, jam en tomaat. Ik kreeg 3 tosti,s en Herman precies wat hij besteld had alleen was het gebakken ei. Maar dat is ook prima. Hij legde nog uit dat we ook gebruik mochten maken van het zwembad en dat we vanaf 7.00 uur bij hem kunnen ontbijten maar dat mocht ook vlak bij onze tent, we moeten dan nog 200 meter verder omhoog naar de camping en we moesten dan maar even zeggen dat we via hem kwamen daar kon het vanaf 8.00 uur. Verder vroeg hij wat onze plannen waren vandaag, gezegd dat wij eigenlijk naar Trnovačko jezero wilden lopen, dit is ca. 5 km lopen naar een meertje in Monenegro maar met heel weinig schaduw. Maar dat wij dat met deze hitte geen goed plan vonden, dan hadden we direct vanochtend om 6.00 uur moeten gaan. Hij raadde het ook echt af om het met deze temperaturen te doen. Hij had nog wat leuke uitzichtpunten voor ons dit was bij onze verder omhoog, deze had ik zelf ook al op de planning staan. En deze waren echt goed te lopen ook voor ons, volgens hem.

We gaan na ons ontbijt wat lekker smaakte eerst richting het oorlogsmonument in Tjentište, officieel bekend als het Sutjeska Memorial Monument of de Vallei van de Helden

Dit is een van de meest iconische en indrukwekkende modernistische oorlogsmonumenten (zogeheten spomeniks) uit het voormalige Joegoslavië. Het monument is maar ca.5 minuten rijden voor ons. De Slag bij het Sutjeska monument herdenkt de Slag bij Sutjeska (Operation Fall Schwarz), die plaatsvond tussen 15 mei en 16 juni 1943 tijdens de Tweede Wereldoorlog. Een enorme overmacht van de Duitse, Italiaanse en Bulgaarse troepen, circa 127.000 soldaten met luchtsteun omsingelde een groep van ongeveer 22.000 Joegoslavische partizanen. Het doel van de nazi's was het vernietigen van het verzet en het gevangennemen van partizanenleider Josip Broz Tito. Ondanks gigantische verliezen – meer dan 6.000 partizanen en 2.000 burgers kwamen om – slaagde een deel van de partizanen erin om op deze locatie op heroïsche wijze door de linies te breken. De ontsnapping van Tito en zijn kernleger gold als een psychologisch en strategisch keerpunt in het Joegoslavische verzet. Het monument werd ontworpen door de Servische beeldhouwer Miodrag Živković en werd onthuld in 1971.Het bestaat uit twee gigantische, abstracte,  betonnen 'zeilen' of 'vleugels' van 19 meter hoog. van een afstand lijkt het op een opengebroken bergmassief. Volgens de ontwerper symboliseren de twee betonnen blokken die naar elkaar toe neigen de omsingeling door de vijand, terwijl de dynamische opening ertussen staat voor de gewelddadige, succesvolle doorbraak van de partizanen richting de vrijheid. Als je goed in de abstracte structuren kijkt, zie je er gestileerde gezichten en lichamen van strijders in terug.                    Aan de voet van het monument bevindt zich een massagraf (ossuarium) waar de resten van 3.301 gesneuvelde soldaten begraven liggen. Er naast is ook nog een museum waar wij niet in zijn geweest, alle trappen op lopen in deze hitte vonden weer genoeg want het is nu al weer 27 graden. Het monument maakt deel uit van een groter herdenkingspark dat grotendeels door vrijwillige jeugdbrigades is aangelegd. Als je de meer dan 200 granieten traptreden naar het monument oploopt, passeer je stenen tabletten waarin de namen van de verschillende partizanenbrigades zijn gegraveerd die hier hebben gevochten. Hoewel het complex tijdens de Joegoslavische oorlogen in de jaren '90 beschadigd raakte en een tijd verwaarloosd werd, is het monument met behulp van UNESCO-fondsen grotendeels gerestaureerd. 

Het is ook echt een bijzondere plek, als je de auto beneden parkeerd aan de overkant van de straat lijkt het niet zo heel groot en aan 2 kanten gaan trappen in een ronde vorm naar boven, dat wordt een flinke klim. Ik heb ergens gelezen dat de ene kant meer traptreden heeft dan de andere kant. Maar natuurlijk ben ik vergeten welke kant dat was. Herman gaat rechts de trap omhoog, ik links. Het is ook een indrukwekkende plek omdat het helemaal in het midden van de hoge bergen ligt. En dit is dan alweer zo'n wow moment, vanaf boven moet het helemaal indrukwekkend zijn. Dus even uitpuffen en door. Als je boven bij het monument komt zie je pas echt hoe groot het werkelijk is. We kunnen nog iets verder naar boven daar zie je de tegels van alle brigades die daar gevochten hebben. Ik dacht dat je ook helemaal langs de trappen naar beneden zou kunnen kijken maar dat kan niet. Maar dat beeld midden in de bergen is heel indrukwekkend.   

We besluiten de trappen weer af te gaan en naar onze tent te rijden. We gaan eerst even wat drinken voordat we verder gaan het ligt toch op de route. Daarna dus verder naar boven gereden, de straat wordt er niet beter op. Voordat we het eerste uitkijkpunt bereiken Dragoš  Sedlo moet je nog eerst entree betalen voor het Sutjeska National Park,  10 KM p.p. Opeens is er een klein huisje met een slagboom, hij verteld meteen dat zijn Engels niet goed is en op de vraag of hij Duits spreekt is het nee.  Ik heb betaald en hij wil de naam weten van de bestuurder, ik vraag nog of ik het op moet schrijven maar dat was niet nodig, dus ik de naam gezegd en hij herhaalde het nog best prima. Ben eigenlijk nog wel benieuwd wat hij in zijn boekje heeft geschreven haha. Hij opent de slagboom en we mogen door. Het eerste uitkijkpunt moet op een rood bordje staan, dus wij goed kijken en ja daar is het nadat we door de weg er naar toe nog flink door elkaar gehusseld zijn. Maar het went ook al een beetje. Maar sommige stukken zijn ook levens gevaarlijk, op een bepaald moment is gewoon een heel stuk straat weggespoeld, maar geen hekken of linten om te waarschuwen. Maar dat is weer de veiligheid die ze hier niet heel nauw nemen. Het bordje staat precies in een ruime bocht dus daar kan de auto prima staan. Vol goede moed beginnen we aan de wandeling, het eerste stuk valt best nog wel mee maar al snel loop je meer over boomwortels dan over een pad. En dat is nog niet zo erg als het een beetje recht is maar het loopt op veel plekken meer in 45 graden dan recht. Als snel heb je de keuze over een paadje van 20 à 25 cm breed te lopen wat aan de ene kant flink omhoog loopt met boomwortels en dit is geen 45 graden meer en aan de andere kant gaat het zo beetje 80 graden naar beneden. Ik sta daar echt met hartkloppingen, ik weet niet waar die erge hoogtevrees opeens vandaan komt maar ik durf echt niet meer. Herman is al verder gelopen, hoe dan ?? Later vertelde hij dat hij op handen en knieën via de boomwortels is gegaan. Ik schreeuw nog een keer naar boven dat ik echt niet verder ga. En Herman schreeuwde terug dat hij de waterval op de foto heeft tenminste dat denk hij maar dat ook hij niet verder gaat. Bovenop kun je nl de hoogste waterval van Bosnië  zien de Skakavac waterval, deze ligt diep verscholen in het hart van het Parućica oerbos. De foto kan mij gestolen worden, ik ga terug. Later kwam Herman er ook weer aan. De hoogtevrees bij mij bleef en dan is zo'n terugweg toch altijd moeilijker dan de heen weg. Misschien ook wel omdat je de diepte inkijken. Maar we hebben het overleefd en de waterval stond daadwerkelijk op de foto. We gaan verder naar het volgende uitzicht punt hier moet de waterval helemaal te zien zijn in de verte als je helemaal tot het einde van het hekje loopt. Het is 900 meter verder rijden voordat we bij een parkeerplek komt. Dus vol goede moed starten we onze volgende wandeling. Maar hier uiteindelijk precies het zelfde en zijn we allebei niet verder gegaan. We kunnen nog verder omhoog maar op de kaart die op de parkeerplaats staat waar wij de auto hebben geparkeerd, staat niks op van wat daar is dus we besluiten terug te gaan. Later lees ik mijn roadbook door en was daar boven juist het enige uitzichtpunt wat wij wel aangedurfd hadden het was een uitkijktoren van twee verdiepingen, ehh ik had het aangedurfd. Daar had je ook uit zicht op de hoogste berg van Bosnië  namelijk de "Maglić". Maar goed we hebben het niet gedaan , maar als we het wel hadden gedaan dan hadden we het volgende gemist.

We rijden weer naar beneden en ik besluit mijn camera en telefoon weg te doen, ik heb nl de heenweg al wat gefilmd. Als we al weer voorbij het vanaf hier 2e uitzichtpunt vanaf boven rijden krijg ik een flinke beuk en zegt Herman opeens kijk daar, kijk daar, kijk dan, en wat zien we vanaf beneden naast ons de weg op gaan een bruine beer, deze rent met een giga snelheid voor ons uit. Ik snel de camera pakken en filmen maar we hebben hem niet meer gezien. Hij zal wel aan de andere kant van de straat naar boven zijn gerend het bos weer in. Dat is in het echt toch wel ff schrikken maar ook heel mooi en wil je meer zien. Het lijkt een jong of het is een vrouwtje, hij leek ons nog wel klein. Maar Herman zegt al, als het een jong is, is er ook een moeder en dan moet er ook een vader zijn haha. Maak jezelf ff gek. Dan bedenkt hij zich dat het niet ver van onze tent is en dat het zeil niet zo heel dik is. Ik heb gezegd dat hij niet verder mag dan de slagboom dus hij komt vast niet onze kant op. 

We hebben daarna nog even lekker buiten gezeten en het natuurlijk nog even over de beer gehad, dit was natuurlijk ook een speciaal moment. Maar links voor ons trekt de lucht behoorlijk dicht en worden de wolken behoorlijk donker. We besluiten 200 meter naar boven te lopen, want daar waar we mogen ontbijten kun je ook dineren. We besluiten te gaan lopen want het is niet zo ver en we zien het wel als het weer slechter wordt, Als we de straat naar boven voor bij onze tent oplopen kijk ik toch heel automatisch rechts van mij de beboste afgrond in en betrap ik me er op dat ik kijk of er geen beer zit haha. Herman doet bijna op het zelfde moment precies het zelfde. Maar het zal altijd wel goed gaan met de beren, want elke dag gaan er vele auto's en zelfs busjes naar boven met mensen die daar gaan wandelen dus we moeten het maar even uit ons hoofd zetten. 

Op de camping aangekomen hebben ze daar een grote ruime "schuur" neergezet waar je dus wat kunt eten, drinken en een spelletje doen bij slecht weer. Buiten hebben ze aan de andere kant een balkon met uitzicht op de grote bergen, daar zijn ook nog 5 tafels. Dus we zijn lekker buiten gaan zitten. Je moet binnen bij het barretje zelf je eten en drinken bestellen en ook meenemen en afhalen. De prijzen zijn hier best wel hoger dan wat wij tot nu toe gezien hebben, een ontbijt kost hier ook 16 KM maar goed als je daar met je camoer staat rijd je niet helemaal naar beneden naar de supermarkt. We zitten te wachten op het eten als het begint te rommelen heel in de verte, even later begint het ook te lichten. En nog even later begint het te regenen, dus hebben we de boel opgepakt en zijn binnen gaan zitten. Herman had cevapcici besteld en ik een plescavica, verder had je nog de keuze uit kip en dat was het ook. Maar prima voor nu, je wilt in die regen ook niet over deze straat heen rijden. Het eten was prima maar niet van ohhh wat lekker, maar we hadden onze buikjes weer gevuld. We hebben nog 2 extra flesjes bier meegenomen en besluiten naar beneden te lopen naar onze tent, het regent nog wel maar zo te zien wordt het het eerste uur niet droog dus dan maar nat, we hebben een korte broek en t shirt aan dus veel kan er niet nat worden en het is gelukkig nog steeds niet koud. Het viel uiteindelijk best mee hoe nat we zijn geworden. 

We hebben bij de tent nog even wat gedronken, ik heb mijn verhaal van gisteren afgemaakt (ik loop steeds een dag achter) daarna zijn we lekker gaan slapen en gaan we dromen over beren.